คนที่โตมากับตลับ Famicom สีเทา หรือเคยเป่าตลับก่อนเสียบเครื่องให้ติด น่าจะเข้าใจดีว่าความรู้สึกตอนได้เห็นกล่องเกมสภาพเดิม ๆ วางเรียงในร้านมือสองที่ญี่ปุ่นมันต่างจากการไล่ซื้อตามตลาดนัดบ้านเราแค่ไหน เกมเรโทรญี่ปุ่นไม่ได้เป็นแค่ของเล่นเก่า แต่เป็นหลักฐานของยุคที่อุตสาหกรรมเกมโลกถือกำเนิดขึ้นจริง ๆ และญี่ปุ่นคือประเทศต้นทางของแทบทุกเครื่องที่คนไทยรุ่น 30 กว่าขึ้นไปเคยเล่นตอนเด็ก
ปัญหาของคนอยากสะสมของแท้สภาพดีคือของในไทยเริ่มหายากขึ้นทุกปี ราคาตลาดมือสองในประเทศก็ถูกไล่ราคาจนสูงเกินจริงในบางไอเทม บทความนี้จะพาไปดูว่าทำไมการซื้อตรงจากญี่ปุ่นถึงยังคุ้มที่สุด ต้องรู้จักเครื่องอะไรบ้าง วิธีดูสภาพก่อนตัดสินใจประมูล และช่องทางสั่งซื้อผ่าน FujiKing แบบไม่ต้องยุ่งกับภาษาญี่ปุ่นหรือเปิดบัญชีเอง
ทำไมญี่ปุ่นถึงเป็นแหล่งเกมเรโทรที่ดีที่สุดในโลก
ญี่ปุ่นเป็นบ้านเกิดของ Nintendo, Sega และ Sony ทั้งสามเจ้าเปิดตัวเครื่องเกมในประเทศตัวเองก่อนส่งออกไปขายทั่วโลกเสมอ ทำให้ตลาดในประเทศมีปริมาณเครื่องและตลับเกมหมุนเวียนมหาศาลตั้งแต่ยุค 80 จนถึงปัจจุบัน เกมบางเกมที่ไม่เคยวางขายนอกญี่ปุ่นเลย เช่น Famicom Detective Club ภาคแรก ๆ หรือเกม PC Engine หลายร้อยชื่อที่ไม่มีเวอร์ชันตะวันตก ก็ยังหาซื้อได้ในตลาดมือสองญี่ปุ่นทุกวันนี้
อีกเหตุผลที่คนสะสมทั่วโลกยอมรับตรงกันคือวัฒนธรรมการดูแลของมือสองของคนญี่ปุ่น ร้านรับซื้อของเก่าอย่าง Book Off หรือร้านเฉพาะทางจะตรวจสภาพ ทำความสะอาด และให้เกรดสินค้าอย่างละเอียดก่อนวางขาย คนขายเองก็มักเก็บกล่อง คู่มือ และใบรับประกันไว้ครบเพราะถือเป็นเรื่องปกติที่ต้องดูแลของให้ดีก่อนขายต่อ ผลลัพธ์คือของเกรดเดียวกันที่ซื้อจากญี่ปุ่นมักสภาพดีกว่าของที่หมุนเวียนอยู่ในตลาดไทยหรือตลาดอเมริกาอย่างเห็นได้ชัด
ที่สำคัญคือช่องทางซื้อขายออนไลน์ของญี่ปุ่นกว้างมาก ทั้ง Yahoo Auction ที่มีของเก่าหายากลงประมูลทุกวัน และ Mercari ที่เป็นตลาดซื้อขายมือสองแบบตั้งราคาตายตัวให้กดซื้อได้ทันที ปริมาณสินค้าที่หมุนเวียนบนสองแพลตฟอร์มนี้รวมกันแล้วมากกว่าตลาดมือสองของประเทศอื่นในเอเชียทั้งหมดรวมกัน คนที่ตามหาเกมหายากอย่าง Chrono Trigger กล่องแท้ หรือ Panzer Dragoon Saga ของ Sega Saturn มักจะเจอของจริงในราคาที่สมเหตุสมผลที่นี่ก่อนที่อื่น
เครื่องเกมสำคัญที่ต้องรู้จักก่อนเริ่มสะสม
Famicom
Famicom คือจุดเริ่มต้นของทุกอย่าง เปิดตัวปี 1983 เป็นเครื่องที่ทำให้ Nintendo กลายเป็นเจ้าตลาดเกมบ้านของญี่ปุ่นและกำหนดทิศทางอุตสาหกรรมเกมทั้งโลก ตลับ Famicom มีขนาดเล็กกว่า NES ของอเมริกาและใช้ระบบเสียบด้านบนแทนการดันเข้าด้านหน้า เกมเด่นที่คนสะสมตามหาคือ Super Mario Bros, The Legend of Zelda เวอร์ชันดิสก์ระบบ Famicom Disk System และ Mother ภาคแรกที่ไม่เคยออกนอกญี่ปุ่นในยุคนั้น
Super Famicom
Super Famicom คือเวอร์ชันญี่ปุ่นของ Super Nintendo ตัวเครื่องมีสีม่วงลาเวนเดอร์เป็นเอกลักษณ์ต่างจาก SNES สีเทาของฝั่งอเมริกา ยุคนี้ถือเป็นยุคทองของ RPG ญี่ปุ่น เกมที่นักสะสมให้ราคาสูงสุดคือ Chrono Trigger, Final Fantasy VI (ที่ตอนวางขายในญี่ปุ่นใช้ชื่อ Final Fantasy VI ไม่ใช่ III แบบที่อเมริกาเคยสลับเลขภาค) และ Seiken Densetsu 3 ที่ไม่เคยมีเวอร์ชันแปลอังกฤษอย่างเป็นทางการในยุคนั้นเลย
PC Engine
PC Engine ของ NEC หรือที่รู้จักกันในชื่อ TurboGrafx-16 ในอเมริกา เป็นเครื่องที่มีขนาดเล็กที่สุดในบรรดาเครื่องเกม 16 บิต ตลาดญี่ปุ่นมีเกมลงเครื่องนี้มากกว่าตลาดอเมริกาหลายเท่า โดยเฉพาะแนวชูตติ้งและกาชาปองเกมที่ไม่เคยข้ามฝั่งมาเลย รุ่น PC Engine Duo ที่รวม CD-ROM ในตัวก็เป็นที่ต้องการสูงในหมู่นักสะสมสายฮาร์ดแวร์
Game Boy, Game Boy Color, Game Boy Advance
เครื่องพกพาตระกูลนี้คือของสะสมที่เข้าถึงง่ายที่สุดเพราะผลิตออกมาจำนวนมาก แต่รุ่นพิเศษอย่าง Game Boy Color ลายทรานสลูเซนต์ หรือ Game Boy Advance SP ลายจำกัดจำนวนที่ทำร่วมกับ Nintendo หรือ Pokemon ก็มีมูลค่าสะสมสูงไม่แพ้เครื่องบ้าน เกมอย่าง Pokemon เวอร์ชันญี่ปุ่นรุ่นแรก ๆ ที่กล่องสภาพดียังเป็นที่ต้องการต่อเนื่อง
PlayStation 1 และ 2
PS1 คือเครื่องที่เปลี่ยนภาพจำของเกมจาก 2D สู่ 3D และญี่ปุ่นคือตลาดที่มีเกมลงเครื่องนี้เยอะที่สุดในโลก เกมสายสยองขวัญอย่าง Silent Hill เวอร์ชันญี่ปุ่นกล่องแรกที่มีปกแตกต่างจากเวอร์ชันตะวันตกเป็นที่ต้องการของนักสะสมสายฮอเรอร์ ส่วน PS2 ที่ขายดีที่สุดในประวัติศาสตร์เครื่องเกมก็ยังมีเกมเฉพาะญี่ปุ่น
จำนวนมากที่ไม่เคยแปลเป็นภาษาอื่น
Sega Saturn
Saturn คือเครื่องที่ในอเมริกาขายไม่ค่อยดี แต่ในญี่ปุ่นกลับมีไลบรารีเกมที่แข็งแรงมาก โดยเฉพาะแนว shooter และ RPG หายาก เกมที่เป็นตำนานราคาสูงคือ Panzer Dragoon Saga ที่แม้แต่เวอร์ชันอเมริกายังแพงมาก แต่เวอร์ชันญี่ปุ่นสภาพ CIB ก็เป็นไอเทมที่นักสะสมทั่วโลกตามหาเช่นกัน
Sega Mega Drive
ในญี่ปุ่นเรียกเครื่องนี้ว่า Mega Drive ไม่ใช่ Genesis แบบอเมริกา ตัวเครื่องและตลับมีดีไซน์ต่างจากเวอร์ชันตะวันตกอย่างชัดเจน เกมแนวแอ็กชันและ RPG ของค่าย Sega เองอย่างตระกูล Shining Force เวอร์ชันญี่ปุ่นก็เป็นที่นิยมในหมู่นักสะสมที่ต้องการของครบทุกภูมิภาค
CIB กับตลับหรือแผ่นเปล่า ต่างกันอย่างไรและควรเก็บแบบไหน
CIB ย่อมาจาก Complete In Box หมายถึงชุดที่มีกล่อง ตลับหรือแผ่น คู่มือ และของแถมครบตามที่วางขายจริงในยุคนั้น สภาพ CIB ที่สมบูรณ์จะมีมูลค่าสูงกว่าตลับเปล่าหลายเท่าตัว โดยเฉพาะเกมหายากที่กล่องกระดาษบางและเปื่อยง่ายตามอายุ นักสะสมสาย CIB มักต้องการเก็บไว้โชว์และรักษามูลค่าระยะยาว
ในขณะที่การเก็บแบบตลับหรือแผ่นเปล่า (loose) เหมาะกับคนที่อยากเล่นเกมจริง ๆ มากกว่าอยากสะสมเป็นของโชว์ ราคาต่ำกว่ามาก และหาซื้อง่ายกว่าเพราะกล่องเปล่ามักถูกทิ้งหรือเสียหายไปตามกาลเวลา คนที่เริ่มสะสมใหม่ ๆ มักแนะนำให้เริ่มจากตลับเปล่าก่อนเพื่อทดสอบว่าตัวเองชอบสะสมจริงจังไหม แล้วค่อยขยับไปหาชุด CIB ของเกมที่ชอบเป็นพิเศษภายหลัง
ควรพิจารณาด้วยว่าจะซื้อเพื่อเล่นหรือเพื่อเก็บมูลค่า เพราะราคาต่างกันมาก การประมูลบน Yahoo Auction มักมีทั้งสองแบบปนกันในหมวดเดียว ต้องอ่านรายละเอียดสินค้าให้ละเอียดว่าเป็น CIB สมบูรณ์ หรือขาดคู่มือ ขาดกล่องใน (inner box) ซึ่งมีผลต่อราคามาก
ความแตกต่างของภูมิภาคที่ต้องรู้ก่อนซื้อ
เกมและเครื่องเกมยุคเก่าแบ่งภูมิภาคหลักเป็น NTSC-J (ญี่ปุ่น) NTSC-U (อเมริกาเหนือ) และ PAL (ยุโรปและออสเตรเลีย) ความต่างที่สำคัญคือระบบสัญญาณวิดีโอ เกม PAL มักรันที่ 50Hz ทำให้ความเร็วเกมช้ากว่าเวอร์ชัน NTSC ที่รันที่ 60Hz ส่วนเกม NTSC-J กับ NTSC-U ใช้ความถี่เดียวกันแต่บางเครื่องมีการล็อกภูมิภาคทางฮาร์ดแวร์ไม่ให้เล่นข้ามกันได้
เครื่องอย่าง Super Famicom และ Mega Drive ยุคแรกมีการล็อกภูมิภาคทั้งจากรูปทรงตลับและวงจรภายในเครื่อง ทำให้ตลับญี่ปุ่นเสียบเครื่องอเมริกาไม่ติดถ้าไม่ดัดแปลงเครื่องหรือใช้อะแดปเตอร์แปลงตลับ ในขณะที่ PS1 และ PS2 ใช้การล็อกภูมิภาคแบบซอฟต์แวร์ผ่านโค้ดบนแผ่น ต้องอาศัยเครื่องที่ผ่านการมอด (modchip) หรือใช้เครื่องญี่ปุ่นแท้เล่นแผ่นญี่ปุ่นแท้จึงจะเล่นได้ราบรื่นที่สุด
อีกเรื่องที่มือใหม่มักลืมคือไฟฟ้า เครื่องเกมญี่ปุ่นทุกรุ่นถูกออกแบบมาใช้ไฟ 100V ในขณะที่ไทยใช้ไฟ 220V การเสียบเครื่องญี่ปุ่นตรงเข้าปลั๊กไทยโดยไม่มีตัวแปลงไฟจะทำให้เครื่องพังทันทีหรือในบางกรณีอาจเกิดอันตราย จำเป็นต้องใช้หม้อแปลงลดไฟ (step-down transformer) จาก 220V เหลือ 100V เสมอ ควรเลือกหม้อแปลงที่รองรับกำลังวัตต์เพียงพอกับเครื่องที่จะใช้ เผื่อไว้สำหรับกรณีใช้เครื่องเก่าที่กินไฟไม่แน่นอนด้วย
สิ่งที่ต้องเช็คก่อนซื้อของมือสองอายุ 20-40 ปี
ของอิเล็กทรอนิกส์เก่าขนาดนี้มีจุดที่ต้องระวังเป็นพิเศษ อย่างแรกคือคราบสนิมจากถ่านแบตเตอรี่ในตลับเกมที่มีระบบเซฟ เช่น ตลับ Zelda หรือ Pokemon ที่ใช้แบตเตอรี่ลิเธียมในตัวตลับเพื่อเซฟข้อมูล เมื่อแบตหมดอายุนานเข้าอาจรั่วซึมจนกัดกร่อนแผงวงจรภายใน ทำให้เกมเซฟไม่ได้หรือเล่นไม่ติดเลย ควรถามผู้ขายหรือดูรูปสภาพขั้วต่อในตลับก่อนประมูลถ้าเป็นไปได้
รอยขีดข่วนบนแผ่นดิสก์ของ PS1, PS2 และ Sega Saturn เป็นอีกจุดที่ต้องดูให้ดี รอยตื้นทั่วไปมักไม่กระทบการอ่านแผ่น แต่รอยลึกเป็นวงหรือรอยแตกร้าวอาจทำให้เครื่องอ่านข้อมูลกระตุกหรืออ่านไม่ผ่านบางด่าน ผู้ขายที่มีประสบการณ์ในญี่ปุ่นมักถ่ายรูปสภาพแผ่นภายใต้แสงให้เห็นชัดในหน้าประมูล ควรขอดูมุมกล้องเพิ่มถ้ารูปที่มีให้ไม่ชัดพอ
ปัญหาคาปาซิเตอร์ (capacitor) เสื่อมสภาพในเครื่องเก่าก็พบได้บ่อยโดยเฉพาะ PC Engine Duo, Sega Saturn รุ่นแรก และ PS2 บางรุ่น อาการที่พบคือเครื่องไม่ติด ภาพเพี้ยน หรือเสียงมีสัญญาณรบกวน หากเป็นเครื่องที่ไม่ได้ผ่านการซ่อมบำรุงมาก่อนอาจต้องเผื่องบเปลี่ยนคาปาซิเตอร์ใหม่ (recap) ในอนาคต ผู้ขายบางรายในญี่ปุ่นที่เชี่ยวชาญด้านนี้จะระบุในรายละเอียดสินค้าว่าผ่านการ recap แล้วหรือยัง ซึ่งมีผลต่อราคาขายโดยตรง
ตารางเปรียบเทียบเครื่องเกมเรโทรยอดนิยม
ราคาทั้งหมดเป็นการประมาณจากแนวโน้มตลาดมือสองญี่ปุ่นทั่วไป ราคาจริงผันผวนตามสภาพสินค้า ความหายาก และรอบการประมูลแต่ละครั้ง ควรตรวจสอบราคาจากหน้าประมูลจริงบน Yahoo Auction หรือ Mercari ก่อนตัดสินใจทุกครั้ง
วิธีสั่งซื้อเกมเรโทรญี่ปุ่นผ่าน FujiKing
FujiKing ทำหน้าที่เป็นตัวกลางประมูลและซื้อของแทนลูกค้าจากแพลตฟอร์มญี่ปุ่นทั้ง Yahoo Auction, Mercari, Rakuten, Amazon Japan และ PayPay Flea Market โดยลูกค้าไม่ต้องมีบัญชีผู้ขายญี่ปุ่นเอง ไม่ต้องพูดหรืออ่านภาษาญี่ปุ่นได้ เพียงส่งลิงก์สินค้าที่สนใจให้ทีมงาน ระบบจะช่วยตรวจสอบรายละเอียดสินค้า ประมูลแทน และรวบรวมส่งมาไทยให้ครบวงจร
สำหรับใครที่เพิ่งเริ่มใช้งานครั้งแรก แนะนำให้อ่าน 6 ขั้นตอนมือใหม่ควรรู้เมื่อใช้ระบบ FujiKing ก่อน เพราะจะช่วยให้เข้าใจขั้นตอนตั้งแต่การสมัคร เติมเงิน ไปจนถึงการติดตามสถานะพัสดุแบบไม่งง โดยเฉพาะเกมเรโทรที่มักต้องแข่งประมูลกับผู้ซื้อชาวญี่ปุ่นเอง การตั้งราคาบิดให้แม่นยำจึงสำคัญมาก ตรงนี้ระบบ Sniper Bid ของ FujiKing ช่วยได้เยอะ เพราะจะยิงราคาประมูลในวินาทีสุดท้ายของการประมูล ลดโอกาสโดนไล่ราคาจากคู่แข่งที่คอยเฝ้าหน้าจอทั้งวัน
เวลาเลือกไอเทมเกมเรโทร ควรอ่านคำอธิบายสินค้าให้ละเอียดโดยเฉพาะคำว่า 動作確認済み (ตรวจสอบว่าใช้งานได้แล้ว) หรือ ジャンク (ของเสีย ขายตามสภาพ ไม่รับประกัน) เพราะมีผลต่อราคาต่างกันมาก และแจ้งทีมงาน FujiKing ให้ช่วยตรวจสอบรายละเอียดเพิ่มเติมกับผู้ขายได้หากมีข้อสงสัยเรื่องสภาพก่อนวางประมูล เมื่อได้ของแล้วทีมงานจะรวบพัสดุและช่วยดูแลเรื่องบรรจุภัณฑ์กันกระแทกสำหรับของสะสมที่บอบบางอย่างกล่องกระดาษ CIB ก่อนส่งมาถึงไทย
คนที่สะสมของเก่าญี่ปุ่นหลายประเภทมักไม่ได้หยุดแค่เกม บางคนขยับไปสนใจของสะสมยุคเดียวกันอย่างกล้องฟิล์มโบราณด้วย ถ้าสนใจแนวนี้เพิ่มเติมลองอ่าน กล้องฟิล์มและกล้องมือสองญี่ปุ่น Nikon Canon Leica ประมูลยังไง ซึ่งใช้หลักการประมูลและตรวจสภาพของเก่าที่คล้ายกันมาก
คำถามที่พบบ่อย
เกมเรโทรญี่ปุ่นเล่นบนเครื่องไทยหรือเครื่องอเมริกาได้ไหม ขึ้นอยู่กับระบบล็อกภูมิภาคของเครื่องนั้น ๆ อย่าง Super Famicom กับ Mega Drive ต้องใช้ตัวแปลงตลับหรือเครื่องที่ผ่านการมอดถึงจะเล่นข้ามภูมิภาคได้ ส่วน PS1 และ PS2 ต้องใช้เครื่องที่ติดตั้ง modchip หรือใช้เครื่องญี่ปุ่นแท้คู่กับแผ่นญี่ปุ่นแท้จึงจะราบรื่นที่สุด
จำเป็นต้องใช้หม้อแปลงไฟทุกครั้งไหม จำเป็น เครื่องเกมญี่ปุ่นทุกรุ่นออกแบบมาใช้ไฟ 100V ในขณะที่ไทยใช้ไฟ 220V การเสียบตรงโดยไม่มีหม้อแปลงลดไฟจะทำให้เครื่องเสียหายทันที ควรเลือกหม้อแปลงที่รองรับวัตต์เพียงพอกับเครื่องที่จะใช้งาน
ซื้อเกม CIB กับตลับเปล่า อันไหนคุ้มกว่ากัน ขึ้นอยู่กับจุดประสงค์ ถ้าต้องการเล่นจริงและงบจำกัด ตลับเปล่าคุ้มกว่าเพราะราคาต่ำกว่ามาก แต่ถ้าต้องการสะสมระยะยาวหรือรักษามูลค่า ชุด CIB สภาพสมบูรณ์มักมีแนวโน้มราคาสูงขึ้นตามความหายากในระยะยาว
จะรู้ได้อย่างไรว่าตลับหรือแผ่นที่จะซื้อสภาพดีจริง ควรอ่านรายละเอียดสินค้าในหน้าประมูลอย่างละเอียด ดูรูปคราบสนิมในช่องใส่แบตของตลับ ดูรูปรอยขีดข่วนบนแผ่น และสังเกตคำระบุสภาพอย่าง 動作確認済み ที่แปลว่าตรวจสอบว่าใช้งานได้แล้ว หากไม่มั่นใจสามารถให้ทีมงาน FujiKing ช่วยสอบถามผู้ขายเพิ่มเติมก่อนวางประมูลได้
ราคาที่ระบุในบทความนี้แม่นยำแค่ไหน เป็นเพียงช่วงราคาโดยประมาณจากแนวโน้มตลาดมือสองญี่ปุ่นทั่วไปเท่านั้น ราคาจริงเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาตามสภาพสินค้า ความหายาก และการแข่งประมูลในแต่ละรอบ ควรตรวจสอบราคาปัจจุบันจากหน้าประมูลจริงก่อนตัดสินใจทุกครั้ง
ต้องมีความรู้ภาษาญี่ปุ่นไหมถึงจะประมูลเกมเรโทรผ่าน FujiKing ได้ ไม่จำเป็น ทีมงาน FujiKing จะช่วยอ่านรายละเอียดสินค้า สื่อสารกับผู้ขาย และดำเนินการประมูลแทนทั้งหมด ลูกค้าเพียงส่งลิงก์สินค้าที่สนใจและแจ้งราคาสูงสุดที่ต้องการประมูลเท่านั้น
ของเก่าที่ผ่านมือคนมาหลายสิบปีมักมีเรื่องราวของมันเอง และเกมเรโทรญี่ปุ่นก็เป็นหนึ่งในของสะสมที่ยิ่งเก็บนาน ยิ่งเห็นคุณค่าที่เพิ่มขึ้นตามกาลเวลา
